{"id":29,"date":"2015-11-05T13:44:43","date_gmt":"2015-11-05T12:44:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.szczebrzeszyn.info\/gmina\/?page_id=29"},"modified":"2024-02-04T16:46:21","modified_gmt":"2024-02-04T15:46:21","slug":"biografie","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/www.szczebrzeszyn.info\/gmina\/historia\/biografie\/","title":{"rendered":"Biografie"},"content":{"rendered":"
\n

BIOGRAFIE WYBITNYCH OSOBISTO\u015aCI POCHODZ\u0104CYCH ZE SZCZEBRZESZYNA LUB ZWI\u0104ZANYCH Z MIASTEM<\/strong><\/span><\/p>\n\n\n\n

Kohen Issachar Ber <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wojciech Basaj (Baszew, Bazeusz)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jan Siestrzy\u0144ski<\/strong> (1788 -1824) – Lekarz, pedagog, litograf, pionier fonetyki polskiej. Urodzi\u0142 si\u0119 24 czerwca 1788 r. w Szczebrzeszynie. Jego ojciec Kazimierz by\u0142 pisarzem w dobrach ordynacji zamoyskiej. We wczesnym dzieci\u0144stwie Siestrzy\u0144ski straci\u0142 ojca, po jego \u015bmierci Konstancja z Zawadzkich, matka Siestrzy\u0144skiego, przeprowadzi\u0142a si\u0119 wraz z dwojgiem dzieci do swej siostry Tekli Dziewulskiej. Dzi\u0119ki materialnej pomocy krewnych ju\u017c wkr\u00f3tce m\u0142ody Siestrzy\u0144ski m\u00f3g\u0142 rozpocz\u0105\u0107 nauk\u0119. W 1809 r. Jan uko\u0144czy\u0142 z wyr\u00f3\u017cnieniem nauk\u0119 w zamojskim gimnazjum, poczym rozpocz\u0105\u0142 studia w Galicyjskim Instytucie Ekonomicznym we Lwowie. Jednak jeszcze w tym samym roku ~ po zawarciu 14 pa\u017adziernika 1809 r. pokoju w Schonbrunnie, w ramach kt\u00f3rego Austria przekaza\u0142a obw\u00f3d zamojski w granice Ksi\u0119stwa Warszawskiego ~ Siestrzy\u0144ski jako ”cudzoziemiec” musia\u0142 opu\u015bci\u0107 Instytut. Po tym fakcie uda\u0142 si\u0119 do Wiednia, gdzie przez 3 lata, utrzymuj\u0105c si\u0119 przewa\u017cnie z w\u0142asnej pracy, studiowa\u0142 nauki medyczne. W 1813 r. otrzyma\u0142 dyplom z zakresu chirurgii i akuszerii poczym otrzyma\u0142 posad\u0119 asystenta profesora J. W. Hildebrandta w wiede\u0144skim szpitalu powszechnym. Siestrzy\u0144ski pasjonowa\u0142 si\u0119 zagadnieniami mowy oraz czytaniem i pisaniem. B\u0119d\u0105c jeszcze uczniem zamojskiego gimnazjum i pomagaj\u0105c podczas wakacji w\u0142asnej siostrze w nauce zauwa\u017cy\u0142, \u017ce dziecko ma trudno\u015bci w przej\u015bciu z sylabizowania do p\u0142ynnego czytania. Kieruj\u0105c si\u0119 wy\u0142\u0105cznie w\u0142asn\u0105 obserwacj\u0105 i intuicj\u0105 opracowa\u0142 w\u0142asn\u0105 metod\u0119 nauki czytania bez sylabizowania. Obserwacje te pog\u0142\u0119bia\u0142 w czasie studi\u00f3w i praktyki w szpitalu, gdzie ju\u017c zawodowo zapozna\u0142 si\u0119 z teori\u0105 i praktyk\u0105 fizjologii mowy, z zami\u0142owania prowadzi\u0142 tak\u017ce amatorsk\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 dydaktyczn\u0105 – wypr\u00f3bowywa\u0142 i udoskonala\u0142 swoj\u0105 metod\u0119 poprzez nauk\u0119 czytania dzieci i doros\u0142ych oraz uczy\u0142 cudzoziemc\u00f3w j\u0119zyka polskiego. W\u0142a\u015bnie w Wiedniu rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 nad swym dzie\u0142em ”Teorya i mechanizm mowy”, kt\u00f3ro mia\u0142o by\u0107, w \u00f3wczesnym za\u0142o\u017ceniu, poradnikiem metodycznym do nauki czytania i pisania. Jak dowodzi jego korespondencja z tego okresu ~ my\u015bla\u0142 o opublikowaniu swojego dzie\u0142a drukiem. W 1815 r. Siestrzy\u0144ski, pracuj\u0105c jako lekarz w szpitalu, pozna\u0142 ksi\u0119dza Jakuba Falkowskiego, kt\u00f3ry przyby\u0142 do Wiednia razem ze swoimi trzema g\u0142uchoniemymi uczniami, aby przed za\u0142o\u017ceniem szko\u0142y dla nies\u0142ysz\u0105cych w Warszawie bli\u017cej zapozna\u0107 si\u0119 z metodami stosowanymi w podobnych o\u015brodkach w innych krajach. Pomys\u0142 utworzenia w Warszawie szko\u0142y dla nies\u0142ysz\u0105cych dzieci ca\u0142kowicie zaw\u0142adn\u0105\u0142 Siestrzy\u0144skim. Widz\u0105c w nim mo\u017cliwo\u015b\u0107 prowadzenia dalszych bada\u0144 i do\u015bwiadcze\u0144 nad mow\u0105, jej fizjologi\u0105 i patologi\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z g\u0142uchoty, postanowi\u0142 porzuci\u0107 posad\u0119 lekarza i przenie\u015b\u0107 si\u0119 do Warszawy, gdy tylko Instytut powstanie. U\u015bwiadomi\u0142 jednocze\u015bnie ks. Falkowskiemu fakt, \u017ce sama nauka czytania i pisania g\u0142uchym dzieciom nie wystarczy, trzeba im zapewni\u0107 warunki do niezale\u017cno\u015bci ekonomicznej, a wi\u0119c nauczy\u0107 zawodu i to takiego, w kt\u00f3rym b\u0119d\u0105 mieli szans\u0119 osi\u0105gni\u0119cia sukcesu zawodowego. W\u00f3wczas na Zachodzie du\u017ce zainteresowanie wzbudza\u0142a litografia ~ technika reprodukcyjna polegaj\u0105ca na wykorzystaniu specjalnej p\u0142yty z kamienia wapiennego, na kt\u00f3r\u0105 nanosi si\u0119 odbijany rysunek, wynaleziona przez niemieckiego grafika czeskiego pochodzenia Alojzego Sennefeldera w 1798 r. Technika ta rozpowszechni\u0142a si\u0119 w wielu krajach europejskich, szczeg\u00f3lnie w Niemczech, Austrii i Francji, jednak w Polsce by\u0142a jeszcze nieznana. Zach\u0119cony i wsparty finansowo przez ksi\u0119cia Henryka Lubomirskiego Siestrzy\u0144ski, postanowi\u0142 wprowadzi\u0107 nauk\u0119 tego zawodu w projektowanym kszta\u0142ceniu g\u0142uchych. Sztuka Litografowania by\u0142a otoczona tajemnic\u0105. Po kilku nieudanych pr\u00f3bach Janowi Siestrzy\u0144skiemu uda\u0142o si\u0119 dosta\u0107 do zak\u0142adu litograficznego Franciszka Weishaupta w Monachium, gdzie za cen\u0119 200 marek niemieckich jako zwyk\u0142y robotnik zaznajamia\u0142 si\u0119 przez 5 miesi\u0119cy z tajnikami tego zawodu. Gdy uzna\u0142, \u017ce wystarczaj\u0105co go pozna\u0142 powr\u00f3ci\u0142 do Wiednia. Na pocz\u0105tku 1817 r. Siestrzy\u0144ski otrzyma\u0142 od Komisji Rz\u0105dowej Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego wezwanie do pracy w nowo za\u0142o\u017conym przez ks. Falkowskiego Instytucie G\u0142uchoniemych oraz 2000 \u00f3wczesnych z\u0142otych polskich na zakup odpowiedniego wyposa\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n