{"id":27,"date":"2015-11-05T13:40:24","date_gmt":"2015-11-05T12:40:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.szczebrzeszyn.info\/gmina\/?page_id=27"},"modified":"2025-03-22T13:22:15","modified_gmt":"2025-03-22T12:22:15","slug":"dzieje-miasta","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/www.szczebrzeszyn.info\/gmina\/historia\/dzieje-miasta\/","title":{"rendered":"Dzieje miasta"},"content":{"rendered":"<div id=\"dslc-theme-content\"><div id=\"dslc-theme-content-inner\">\n<p><strong>Genealogia nazwy<\/strong><br>Pochodzenie nazwy miasta nie jest ustalone mo\u017cliwe, \u017ce nazwa &#8221;Szczebrzeszyn&#8221; pochodzi od imienia jego za\u0142o\u017cyciela, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 tak samo lub podobnie si\u0119 nazywa\u0107. W dokumentach polskich miasto nazywane jest tak jak i dzi\u015b &#8211; Szczebrzeszyn, za\u015b w pismach \u0142aci\u0144skich miasto nazywa si\u0119 Scebresinum. Inne hipotezy m\u00f3wi\u0105, \u017ce nazwa &#8221;Szczebrzeszyn&#8221; wywodzi si\u0119 z j\u0119zyka rosyjskiego : &#8221;Szcze &#8211; breszut&#8221; i oznacza tyle co : brzecha\u0107, szczeka\u0107, ujada\u0107, k\u0142ama\u0107. Nast\u0119pny wyraz &#8221;Szcze &#8211; bruchy&#8221; pochodzi z j\u0119zyka rosyjskiego lub w\u0119gierskiego i t\u0142umaczy si\u0119 jako suszone owoce. Ostatni wyraz &#8221;Szcze &#8211; werszczyny&#8221; jest pochodzenia staroruskiego i oznacza wy\u017cynny teren.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czasy najdawniejsze.<\/strong><br>Szczebrzeszyn jest bardzo starym miejscem osadniczym co potwierdzaj\u0105 wykopaliska archeologiczne, kt\u00f3re by\u0142y prowadzone w latach : 1978, 1981 i1992 przez Zak\u0142ad Archeologii Uniwersytetu Marii Curie Sk\u0142odowskiej z Lublina na obszarze grodziska i ko\u015bcio\u0142a pounickiego (cerkwi). Dowiod\u0142y one, \u017ce pierwsi osadnicy, kt\u00f3rzy przybyli na teren dzisiejszego Szczebrzeszyna zasiedlili wzg\u00f3rze ju\u017c 5000 lat temu. Owymi przybyszami by\u0142 neolityczny lud tzw. kultury puchar\u00f3w lejowatych, kt\u00f3ry zajmowa\u0142 si\u0119 rolnictwem i hodowl\u0105 zwierz\u0105t oraz wytwarza\u0142 narz\u0119dzia. Po pewnym czasie wzg\u00f3rze, z niewiadomych przyczyn, zosta\u0142o opuszczone przez ten lud na wiele stuleci. Mo\u017cliwe, \u017ce wydarzenie to wi\u0105\u017ce si\u0119 z w\u0119dr\u00f3wk\u0105 lud\u00f3w w V &#8211; VI wieku, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do wyludnienia si\u0119 obszar\u00f3w dzisiejszej Polski.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-9361289629548145\"\n     crossorigin=\"anonymous\"><\/script>\n<ins class=\"adsbygoogle\"\n     style=\"display:block; text-align:center;\"\n     data-ad-layout=\"in-article\"\n     data-ad-format=\"fluid\"\n     data-ad-client=\"ca-pub-9361289629548145\"\n     data-ad-slot=\"6304024363\"><\/ins>\n<script>\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\n<\/script>\n\n\n\n<p><strong>VIII &#8211; XIX w.<\/strong><br>Ponowne zasiedlenie wzg\u00f3rza nast\u0105pi\u0142o w VIII w., by\u0142o to 200 lat przed utworzeniem pa\u0144stwa polskiego. Przez Szczebrzeszyn przebiega\u0142 w X w. jeden z mi\u0119dzynarodowych szlak\u00f3w handlowych \u0142\u0105cz\u0105cy handel arabski z Europ\u0105 Zachodni\u0105, co sprawi\u0142o, \u017ce Szczebrzeszyn jak i podobne grody biegn\u0105ce wzd\u0142u\u017c tego szlaku, szybko si\u0119 rozwija\u0142y i rozbudowywa\u0142y przybieraj\u0105c charakter wczesnomiejski. Zapewne dlatego tereny le\u017c\u0105ce na skraju g\u00f3rnego Wieprza i Bugu podawane w \u017ar\u00f3d\u0142ach ruskich jako &#8221;Grody Czerwie\u0144skie&#8221; sta\u0142y si\u0119 znacz\u0105cym skupiskiem osadniczym. Rdzenn\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105 tych okolic byli L\u0119dzianie, kt\u00f3rych Rusini nazywali nast\u0119pnie Lachami. Ludno\u015b\u0107 ta by\u0142a kulturowo zwi\u0105zana z zachodnimi S\u0142owianami. To w\u0142a\u015bnie L\u0119dzianie wznie\u015bli zesp\u00f3\u0142 grod\u00f3w ksi\u0105\u017c\u0119cych takich jak : Czerwie\u0144, Wo\u0142y\u0144, Grodek nad Bugiem, Grabowiec, Horod\u0142o, Uchanie, Lipsko, Skok\u00f3wka &#8211; Zamo\u015b\u0107, Guci\u00f3w, Tarnawa, \u0141ada, Goraj i Szczebrzeszyn. Pa\u0144stwo Wi\u015blan wszystkie wymienione grody zaanektowa\u0142o i w X w. wesz\u0142y w sk\u0142ad powstaj\u0105cego pa\u0144stwa polskiego. Polska i Ru\u015b w X &#8211; XIII w. rywalizowa\u0142a ze sob\u0105 o le\u017c\u0105ce na urodzajnych ziemiach oraz w wa\u017cnym miejscu komunikacyjnym i militarnym Grody Czerwie\u0144skie, kt\u00f3re tak\u017ce niejednokrotnie by\u0142y powodem najazd\u00f3w Tatar\u00f3w. Szczebrzeszyn nale\u017ca\u0142 do Polski prawie przez ca\u0142y wiek XI, jako gr\u00f3d na pograniczu pe\u0142ni\u0142 wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 w kontaktach politycznych i gospodarczych z Rusi\u0105, stanowi\u0142 r\u00f3wnie\u017c o\u015brodek kulturalny, militarny i nast\u0119pnie religijny (\u0142aci\u0144ski). Po zdobyciu na kr\u00f3tki okres Grod\u00f3w Czerwie\u0144skich przez ksi\u0119cia Jaros\u0142awa M\u0105drego i zabezpieczeniu \u015bwie\u017cej granicy w latach 1031 &#8211; 1038 wzni\u00f3s\u0142 gr\u00f3d Sutiejsk (obecnie wie\u015b S\u0105siadka). W 1241 r. Tatarzy zniszczyli Czerwie\u0144sk, fakt ten wzm\u00f3g\u0142 tylko rywalizacj\u0119 Rusi z Polsk\u0105 o dominacj\u0119 nad Szczebrzeszynem jako cennym o\u015brodkiem pod wzgl\u0119dem gospodarczym i politycznym pomi\u0119dzy Wieprzem a Bugiem sprawiaj\u0105c, \u017ce pomi\u0119dzy XI &#8211; XIII w. Szczebrzeszyn wielokrotnie przechodzi\u0142 z r\u0105k polskich w ruskie i na odwr\u00f3t. Ksi\u0105\u017c\u0119 halicki Daniel, syn Romana w 1217 r. zaj\u0105\u0142 na d\u0142u\u017cszy czas Grody Czerwie\u0144skie, mimo i\u017c Szczebrzeszyn by\u0142 w zasi\u0119gu wp\u0142yw\u00f3w polskich. R\u00f3wnie\u017c pr\u00f3by odzyskania ziem wschodnich, utraconych podczas rozbicia dzielnicowego, poczynione przez W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka nie uda\u0142y si\u0119. Jedynie p\u00f3\u017aniejsze konkretne poczynania Kazimierza Wielkiego spowodowa\u0142y w latach 1340 ~ 1349 przy\u0142\u0105czenie do Polski ziemi che\u0142mskiej, halickiej oraz Grod\u00f3w Czerwie\u0144skich, co z kolei wywo\u0142a\u0142o nasilone konflikty z Litw\u0105, kt\u00f3ra tak\u017ce zamierza\u0142a posi\u0105\u015b\u0107 te tereny. Podczas wyprawy Kazimierza Wielkiego przeciw Litwie w 1352 r. On i jego wojsko rozbili ob\u00f3z pod Szczebrzeszynem. Wtedy to po raz pierwszy pada nazwa Szczebrzeszyn jako miasta w dokumencie wystawionym przez Kazimierza Wielkiego w sierpniu 1352 r. W innych polskich dokumentach r\u00f3wnie\u017c widnieje nazwa Szczebrzeszyn, za\u015b w pismach \u0142aci\u0144skich pojawia si\u0119 pod nazw\u0105 Scebresinum. Kazimierz Wielki zawar\u0142 w Szczebrzeszynie rozejm z Litwinami, wed\u0142ug kt\u00f3rego Litwa otrzyma\u0142a ziemi\u0119 pomi\u0119dzy Wieprzem a Bugiem w tym tak\u017ce Szczebrzeszyn. Odzyskanie Grod\u00f3w Czerwie\u0144skich (Che\u0142ma, Grabowca, Horod\u0142a, Be\u0142za oraz Szczebrzeszyna), nast\u0105pi\u0142o podczas polskiej wyprawy na Be\u0142z w 1366 roku. Za udzia\u0142 w tej wyprawie przeciwko Litwinom, nowy kr\u00f3l polski Ludwik W\u0119gierski w 1377 r. ofiarowa\u0142 Dymitrowi z Goraja du\u017cy powiat szczebrzeszy\u0144ski, nad kt\u00f3rym sprawowa\u0142 tak\u017ce w\u0142adz\u0119 lenn\u0105. Najwi\u0119kszy jednak rozkwit Szczebrzeszyn osi\u0105ga za Kazimierza Wielkiego i jego nast\u0119pc\u00f3w : Ludwika W\u0119gierskiego i W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y. Dymitr z pochodzenia by\u0142 Rusinem, zosta\u0142 jednak wychowany na dworze kr\u00f3lewskim w tradycji \u0142aci\u0144skiej. By\u0142 patriot\u0105 oddanym polityce Kazimierza Wielkiego oraz polskiej racji stanu, zajmowa\u0142 wiele wysokich i odpowiedzialnych stanowisk jak np. : podskarbi koronny, zarz\u0105dca \u017cup solnych czy marsza\u0142ek dworu. Poniewa\u017c by\u0142 zaufanym i bliskim wsp\u00f3\u0142pracownikiem kr\u00f3la to te\u017c mia\u0142 du\u017cy wp\u0142yw na polityk\u0119 zagraniczn\u0105 Polski (unia Rusi z Polsk\u0105 oraz odzyskanie ziem zachodnich). P\u00f3\u017aniej tak\u017ce wsp\u00f3\u0142pracowali z Dymitrem Ludwik W\u0119gierski i W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o, kt\u00f3rego osadzenie na polskim tronie by\u0142o za przyczyn\u0105 w\u0142a\u015bnie Dymitra z Goraja. Dymitr przywita\u0142 przybywaj\u0105cego do Kr\u00f3lestwa, kandydata na kr\u00f3la Polski, W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142\u0119 s\u0142owami : &#8221;B\u0119dziesz panowa\u0142 nad pot\u0119\u017cnym i wielkim narodem, szanuj wi\u0119c jego prawa i swobody, kochaj kr\u00f3low\u0105 Jadwig\u0119, a wielbi\u0107 Ci\u0119 b\u0119dzie potomno\u015b\u0107&#8221;. W lutym 1386 r. Jagie\u0142\u0142o wysy\u0142a Dymitra jako swego pos\u0142a do Prus z zaproszeniem na sw\u00f3j \u015blub do wielkiego mistrza krzy\u017cackiego Konrada Zollera. Jagie\u0142\u0142o b\u0119d\u0105c ju\u017c kr\u00f3lem Polski w 1388 r. w Krakowie potwierdzi\u0142 w dokumencie Dominium Scebresinum fakt przekazania Dymitrowi przez Ludwika W\u0119gierskiego Szczebrzeszyna i ca\u0142ego powiatu na wy\u0142\u0105czn\u0105 jego w\u0142asno\u015b\u0107 dodatkowo nadaj\u0105c mu w\u0142adz\u0119 s\u0105downicz\u0105. Posiad\u0142o\u015bci Dymitra nadane mu przez trzech kolejno panuj\u0105cych kr\u00f3l\u00f3w oraz poprzez o\u017cenek w 1389 r. z Beat\u0105 z Bo\u017cego Daru, c\u00f3rk\u0105 wojewody sandomierskiego M\u015bcigniewa, kt\u00f3ra wnios\u0142a posag pod postaci\u0105 14 wsi w Sandomierskiem sprawi\u0142a, \u017ce posiad\u0142o\u015b\u0107 Dymitra sta\u0142a si\u0119 jedn\u0105 z najwi\u0119kszych w Polsce (granice tej posiad\u0142o\u015bci si\u0119ga\u0142y na po\u0142udniu do rzeki San, za\u015b na zachodzie a\u017c do Wis\u0142y). W sk\u0142ad tej posiad\u0142o\u015bci wesz\u0142y miasta : Szczebrzeszyn, Turobin, Goraj, Kra\u015bnik, a tak\u017ce kilkadziesi\u0105t wsi, maj\u0105c wzgl\u0105d na zasi\u0119g w\u0142adzy ich w\u0142a\u015bciciela, tworzy\u0142y prawie odr\u0119bne ksi\u0119stwo, dlatego te\u017c nazywano t\u0105 posiad\u0142o\u015b\u0107 &#8222;Pa\u0144stwem Szczebrzeszy\u0144skim&#8221;. Szczebrzeszyn jako miejsce w\u0142adzy prywatnego powiatu s\u0105dowego niew\u0105tpliwie by\u0142 znacz\u0105cym o\u015brodkiem politycznym, r\u00f3wnie\u017c \u017cycie religijne w mie\u015bcie ma d\u0142ugie tradycje piel\u0119gnowane poprzez kontakty z biskupstwem w Krakowie oraz Stolic\u0105 Apostolsk\u0105, co potwierdzaj\u0105 przeprowadzone przez Zak\u0142ad Archeologii UMCS w latach 1981 ~1992 badania archeologiczne z terenu ko\u015bcio\u0142a pounickiego, podczas kt\u00f3rych ods\u0142oni\u0119to fundamenty dawnej \u015bwi\u0105tyni, kt\u00f3rej istnienie datuje si\u0119 na XII lub pocz\u0105tek XIII w. Zarys pierwotnej \u015bwi\u0105tyni \u015bwiadczy o jej roma\u0144skim pochodzeniu, za\u015b \u015bwi\u0105tynie budowane w tamtym czasie nosz\u0105 miano \u015bwi\u0105ty\u0144 ma\u0142opolskich. Sprawowanie w\u0142adzy przez Daniela Halickiego w latach 1205 &#8211; 1264 sprawi\u0142o, \u017ce podporz\u0105dkowa\u0142 sobie Szczebrzeszyn, zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c liczba wyznawc\u00f3w prawos\u0142awia, co by\u0142o spowodowane najazdami tatarskimi w XIII w., przed pogromem kt\u00f3rych uciekaj\u0105ca ludno\u015b\u0107 znajdowa\u0142a schronienie w Szczebrzeszynie. Dla potrzeb tej spo\u0142eczno\u015bci zosta\u0142 oddany ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, zmuszaj\u0105c miejscowych katolik\u00f3w do budowy nowego drewnianego ko\u015bcio\u0142a oko\u0142o 1260 r., kt\u00f3remu nadano imi\u0119 Matki Bo\u017cej, zwanej p\u00f3\u017aniej Szczebrzesk\u0105 lub Grodoczerwie\u0144sk\u0105. W po\u0142udniowo &#8211; wschodniej Polsce znany by\u0142 i piel\u0119gnowany kult Matki Bo\u017cej Szczebrzeskiej, kt\u00f3ry trwa\u0142 do okresu reformacji w Szczebrzeszynie, a w XVI w. uleg\u0142 zapomnieniu. Po zniszczeniu w po\u017carze drewnianego ko\u015bcio\u0142a pod wezwaniem Matki Bo\u017cej Szczebrzeskiej, Dymitr z Goraja funduje ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem \u015aw. Miko\u0142aja, a w styczniu 1398 r. arcybiskup Halicki Jakub powo\u0142uje parafi\u0119 szczebrzeszy\u0144sk\u0105. Proboszczem nowej parafii zostaje Jan zwany Rektorem.<br>Swym zasi\u0119giem parafia obejmowa\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 powiatu szczebrzeszy\u0144skiego do czasu, gdy zosta\u0142a utworzona druga parafia w Czerni\u0119cinie, kt\u00f3ra nast\u0119pnie zosta\u0142a przeniesiona do Turobina.<\/p>\n\n\n\n<script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-9361289629548145\"\n     crossorigin=\"anonymous\"><\/script>\n<ins class=\"adsbygoogle\"\n     style=\"display:block; text-align:center;\"\n     data-ad-layout=\"in-article\"\n     data-ad-format=\"fluid\"\n     data-ad-client=\"ca-pub-9361289629548145\"\n     data-ad-slot=\"6304024363\"><\/ins>\n<script>\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\n<\/script>\n\n\n\n<p>Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja w 1398 r. nawiedzi\u0142 abp halicki b\u0142. Jakub Strzemi\u0119, kt\u00f3ry wzi\u0105\u0142 parafie pod swoj\u0105 jurysdykcje. Przy ko\u015bciele funkcjonowa\u0142y :szko\u0142a parafialna i biblioteka katolicka, a zasi\u0119g katolickiego ko\u015bcio\u0142a szczebrzeszy\u0144skiego obejmowa\u0142 ca\u0142y obszar dawnych Grod\u00f3w Czerwie\u0144skich odzyskuj\u0105c stopniowo ich katolicki charakter i przywracaj\u0105c to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105 zamieszkuj\u0105cej tamte tereny polskiej ludno\u015bci. Wschodnie tereny , kt\u00f3re zosta\u0142y odzyskane w tym r\u00f3wnie\u017c ziemie przysz\u0142ego powiatu szczebrzeszy\u0144skiego, by\u0142y wyludnione i wyniszczone gospodarczo, natrafiono nawet na miejscowo\u015bci ca\u0142kowicie puste. Postanowiono wi\u0119c je na nowo zasiedli\u0107, a odbudowy gospodarczej tych miejsc podj\u0105\u0142 si\u0119 Dymitr z Goraja, kt\u00f3ry wobec nie\u0142atwego i kosztownego zadania postanowi\u0142 sprowadzi\u0107 do Szczebrzeszyna zakonnik\u00f3w ~ franciszkan\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli go wspom\u00f3c w tym przedsi\u0119wzi\u0119ciu. W 1398 r. w celu om\u00f3wienia tej inicjatywy przyby\u0142 arcybiskup halicki Jakub Tr\u0119pa wraz z generalnym wikariuszem Braci Mniejszych Leonardem. Podczas tego spotkania uzgodniono, \u017ce Dymitr ufunduje dla franciszkan\u00f3w ko\u015bci\u00f3\u0142 wraz z klasztorem. Realizacj\u0119 tego przedsi\u0119wzi\u0119cia przerwa\u0142a \u015bmier\u0107 Dymitra i dopiero nowy w\u0142a\u015bciciel Szczebrzeszyna bratanek Dymitra &#8211; Pro\u0107 doko\u0144czy\u0142 budow\u0119 drewnianego ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Tr\u00f3jcy oraz klasztoru, do kt\u00f3rego sprowadzili si\u0119 franciszkanie. Zakonnicy uczyli ch\u0142op\u00f3w zagospodarowywania kolonizowanych teren\u00f3w, jak te\u017c uprawy roli, uprawy nowych ro\u015blin czy hodowli zwierz\u0105t. Szczebrzeszyn by\u0142 uwa\u017cany przez wielu za miasto ruskie, ale poprzez dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u0142aci\u0144skiego ko\u015bcio\u0142a i zakonu franciszkan\u00f3w zdecydowanie nabra\u0142 polskiego charakteru. Znaczenie Szczebrzeszyna pod wzgl\u0119dem religijnym potwierdzi\u0142 udzia\u0142 Walentego Herberta proboszcza szczebrzeszy\u0144skiego jako pos\u0142a Kr\u00f3lestwa Polskiego na Soborze Trydenckim, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce w latach 1545 &#8211; 1563. Poniewa\u017c Dymitr nie posiada\u0142 m\u0119skiego potomka tylko trzy c\u00f3rki, a chcia\u0142 zachowa\u0107 dla swego rodu pozycj\u0119 i znaczenie w kraju, kt\u00f3re dawa\u0142o posiadanie Szczebrzeszyna postanowi\u0142 w 1398 r. przekaza\u0107 w wieczyst\u0105 darowizn\u0119 w\u0142asne maj\u0119tno\u015bci swoim bratankom &#8211; synom Iwoni. W 1400 r. po \u015bmierci marsza\u0142ka koronnego Dymitra dokona\u0142 si\u0119 podzia\u0142 jego pozosta\u0142ych maj\u0105tk\u00f3w pomi\u0119dzy Beat\u0119 z Bo\u017cego Daru ~ \u017con\u0119, a jego bratankami. Dobra gorajskie, kra\u015bnickie i w\u0142o\u015b\u0107 turobi\u0144sk\u0105 zatrzyma\u0142a Beata, natomiast Szczebrzeszyn oraz reszta powiatu przypad\u0142a synom Iwoni : Aleksandrowi, Miko\u0142ajowi, Prokopowi i Andrzejowi. Nast\u0119pnie dobra szczebrzeszy\u0144skie przejmuje na wy\u0142\u0105czn\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 Prokop nazywany tak\u017ce Prociem. Pro\u0107 w 1457 r. umiera pozostawiaj\u0105c jedyn\u0105 spadkobierczyni\u0119 swoj\u0105 c\u00f3rk\u0119 Zygmunt\u0119, kt\u00f3ra to w 1471 r. wychodzi za m\u0105\u017c za Jana Amora Tarnowskiego, przenosz\u0105c tym samym sukcesj\u0119 maj\u0105tku na Lelewit\u00f3w Tarnowskich. Zygmunta do\u015b\u0107 wcze\u015bnie umar\u0142a pozostawiaj\u0105c dw\u00f3ch syn\u00f3w : Aleksandra i Jana oraz trzy c\u00f3rki : El\u017cbiet\u0119, Katarzyn\u0119 i Zofi\u0119. Po \u015bmierci Aleksandra i Jana maj\u0105tek szczebrzeszy\u0144ski trafia si\u0119 El\u017cbiecie i jej siostrze\u0144com po Katarzynie z Tarnowa : Stanis\u0142awowi i Piotrowi Kmitom. El\u017cbieta w 1530 r. umiera, a kolejnym w\u0142a\u015bcicielem Szczebrzeszyna zostaje Stanis\u0142aw Kmita. Trzy lata p\u00f3\u017aniej po \u015bmierci Stanis\u0142awa Szczebrzeszyn przejmuje jego brat Piotr Kmita. Po \u015bmierci ostatniego z braci Kmit\u00f3w w 1553 r. o prawo do przej\u0119cia Szczebrzeszyna upomnieli si\u0119 Boraty\u0144scy, Herburtowie, Te\u0144czy\u0144scy, Stadniccy, Barzowie i G\u00f3rkowie. W 1555 r., po dwuletnich sporach, moc\u0105 wyroku kr\u00f3lewskiego na sejmie w Piotrkowie w\u0142o\u015bci szczebrzeszy\u0144skie przyznano braciom z Wielkopolski : \u0141ukaszowi, Stanis\u0142awowi i Andrzejowi G\u00f3rkom herbu &#8222;\u0141odzia&#8221;, wnukowie El\u017cbiety z Tarnowa, po jej c\u00f3rce Barbarze Kurozw\u0119ckiej, za\u015blubionej z kasztelanem pozna\u0144skim Andrzejem G\u00f3rk\u0105. Stanis\u0142aw i \u0141ukasz w 1557 r. zrzekaj\u0105 si\u0119 swoich praw do Szczebrzeszyna na rzecz Andrzeja &#8211; swojego brata, kt\u00f3ry po\u015blubi\u0142 wdow\u0119 po Piotrze Kmicie &#8211; Barbar\u0119 z Herburt\u00f3w Kmicin\u0119, w\u0142a\u015bcicielk\u0119 cz\u0119\u015bci d\u00f3br szczebrzeszy\u0144skich. W 1560 r. Szczebrzeszyn uzyskuje od A. G\u00f3rki przywilej potwierdzaj\u0105cy prawo magdeburskie i obejmuje nim tak\u017ce B\u0142onie i Przedmie\u015bcie Zamojskie (dawniej Zarzecze). A. G\u00f3rka dba\u0142 o miasto m.in. poprzez pomna\u017canie jego dochod\u00f3w pobieraj\u0105c je od handlarzy i przekupni\u00f3w, z ustanowionych ce\u0142 i myt, z czynsz\u00f3w za grunty, ogrody i domy. Zezwoli\u0142 \u017bydom r\u00f3wnie\u017c zajmowa\u0107 si\u0119 handlem. Andrzej G\u00f3rka pod wp\u0142ywem rozwoju reformacji w Polsce staje si\u0119 gorliwym zwolennikiem i propagatorem kalwinizmu. Prze\u015bladowani wyznawcy tego ruchu znajduj\u0105 bezpieczne schronienie w Szczebrzeszynie, a si\u0142a ekonomiczna i polityczna G\u00f3rki staje si\u0119 gwarantem tego bezpiecze\u0144stwa. W tym czasie w Szczebrzeszynie przebywaj\u0105 s\u0142ynni dzia\u0142acze reformacji Feliks Krucigier i Feliks Stankar. Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymsko &#8211; katolicki zostaje przekszta\u0142cony na zb\u00f3r kalwi\u0144ski, w kt\u00f3rym za\u0142o\u017cono szko\u0142\u0119 kalwi\u0144sk\u0105. Po sprowadzeniu duchownych kalwi\u0144skich zak\u0142ada drug\u0105 szko\u0142\u0119 w Turobinie. Po \u015bmierci Andrzeja, Dobra Szczebrzeskie dziedziczy ostatni z rodu G\u00f3rk\u00f3w &#8211; Stanis\u0142aw, a po jego \u015bmierci w 1593 r. Szczebrzeszyn otrzymuj\u0105 na kr\u00f3tko siostrze\u0144cy Czarnkowskich : Andrzej, Jan, Piotr i Stanis\u0142aw, od kt\u00f3rych miasto nabywa jeszcze tego samego roku, po d\u0142ugich staraniach, Jan Zamoyski. Nowy w\u0142a\u015bciciel, przeciwnik reformacji, funduje m.in. klasztor p.w. \u015bw. Katarzyny, a po umocnieniu si\u0119 Ko\u015bcio\u0142a wyp\u0119dza z miasta innowierc\u00f3w. Zamoyscy zaniedbywali Szczebrzeszyn, zajmuj\u0105c si\u0119 budow\u0105 pobliskiego Zamo\u015bcia. W 1672 r. na Szczebrzeszyn napadaj\u0105 Tatarzy forsuj\u0105c stare mury i pal\u0105 miasto, kt\u00f3re podupada gospodarczo. W tym samym roku do Szczebrzeszyna przybywa hetman Jan Sobieski. Obarczony win\u0105 za haniebny traktat, kt\u00f3ry zawar\u0142 z Turcj\u0105 w 1672 r. w Buczaczu i \u015bcigany przez konfederacj\u0119 w Go\u0142\u0119biu, kt\u00f3ra zabiega\u0142a o odebranie mu w\u0142adzy hetma\u0144skiej i \u017c\u0105da\u0142a konfiskaty jego d\u00f3br, znajduje schronienie i poparcie w Szczebrzeszynie. W obronie Sobieskiego powstaje konfederacja w Szczebrzeszynie z siedzib\u0105 w klasztorze franciszkan\u00f3w, gdzie przybywaj\u0105 t\u0142umy szlachty r\u00f3wnie\u017c z odleg\u0142ych wojew\u00f3dztw. W czasie konfederacji barskiej Szczebrzeszyn zosta\u0142 oszcz\u0119dzony przez walki, kt\u00f3re niszczy\u0142y inne ma\u0142e miasta, wydarzeniem z tego okresu by\u0142 przemarsz przez miasto grupy konfederat\u00f3w wzi\u0119tych do niewoli, kt\u00f3rzy nocowali w klasztornych stajniach w 1768 r. P\u00f3\u017aniej Szczebrzeszyn trafia pod zab\u00f3r austriacki, pod kt\u00f3rym znajduje si\u0119 od I rozbioru Polski do 1807 r., kiedy to zajmuj\u0105 go wojska Ksi\u0119stwa Warszawskiego. Prze\u0142omowym momentem miasta jest rok 1811, w kt\u00f3rym do Szczebrzeszyna przeniesiono z Zamo\u015bcia szko\u0142y, kt\u00f3re funkcjonowa\u0142y do 1852 r. By\u0142y one kontynuacj\u0105 Akademii Zamojskiej za\u0142o\u017conej w 1594 r. przez kanclerza Jana Zamoyskiego.<\/p>\n\n\n\n<script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-9361289629548145\"\n     crossorigin=\"anonymous\"><\/script>\n<ins class=\"adsbygoogle\"\n     style=\"display:block; text-align:center;\"\n     data-ad-layout=\"in-article\"\n     data-ad-format=\"fluid\"\n     data-ad-client=\"ca-pub-9361289629548145\"\n     data-ad-slot=\"6304024363\"><\/ins>\n<script>\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\n<\/script>\n\n\n\n<p><strong>XX w.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Druga wojna \u015bwiatowa dotar\u0142a do Szczebrzeszyna 6 wrze\u015bnia 1939 roku, poprzez zrzucenie serii bomb przez niemieckie samoloty na fabryk\u0119 &#8221;Alwa&#8221;. W nast\u0119pnych dniach artyleria niemiecka zaatakowa\u0142a od strony Zwierzy\u0144ca pal\u0105c wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Brod\u00f3w Du\u017cych. Miasto zosta\u0142o zbombardowane 9 wrze\u015bnia &#8211; bomby trafiaj\u0105 w most na Wieprzu, gimnazjum, aptek\u0119 i szpital, inne bomby trafi\u0142y w obiekty cywilne pozbawiaj\u0105c \u017cycia kilkunastu os\u00f3b. Niemcy zaj\u0119li Szczebrzeszyn 13 wrze\u015bnia. W kolejnych dniach hitlerowcy dewastuj\u0105 i rabuj\u0105 sklepy. 27 wrze\u015bnia do Szczebrzeszyna wkraczaj\u0105 wojska radzieckie i oddaj\u0105 w\u0142adz\u0119 polskim i \u017cydowskim komunistom. Po jedenastu dniach do miasta ponownie wkraczaj\u0105 wojska niemieckie pozostaj\u0105c w Szczebrzeszynie do ko\u0144ca wojny. Od tego czasu w\u0142adz\u0119 w mie\u015bcie sprawuje ustanowiony i kierowany przez Niemc\u00f3w burmistrz. Nasilaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce represje wobec Polak\u00f3w i \u017byd\u00f3w, rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c \u0142apanki i aresztowania, kt\u00f3rych celem by\u0142y wyw\u00f3zki na roboty do Niemiec oraz do oboz\u00f3w koncentracyjnych. Prze\u015bladowania \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy licznie zamieszkiwali Szczebrzeszyn i okolice, Niemcy rozpocz\u0119li od spalenia synagogi w listopadzie 1939 r. W marcu 1940 r. hitlerowcy rozpocz\u0119li rejestracj\u0119 \u017byd\u00f3w w przedziale wiekowym 12 &#8211; 60 lat, kt\u00f3rej celem by\u0142o oznakowanie os\u00f3b pochodzenia \u017cydowskiego (od 12 lat wzwy\u017c) bia\u0142ymi opaskami z \u017c\u00f3\u0142t\u0105 gwiazd\u0105 Dawida. W przeci\u0105gu trzech lat z miasta wywieziono ponad 900 \u017byd\u00f3w, a oko\u0142o 3500 \u017byd\u00f3w hitlerowcy rozstrzelali na kirkucie (cmentarzu \u017cydowskim), byli to mieszka\u0144cy Szczebrzeszyna jak i osoby zwiezione z okolicznych wsi i miejscowo\u015bci. Jeszcze dzi\u015b na cmentarzu \u017cydowskim mo\u017cna dostrzec zapadliny trzech du\u017cych czworok\u0105t\u00f3w do\u0142\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 zbiorowymi mogi\u0142ami rozstrzelanych \u017byd\u00f3w, pozbawianych \u017cycia strza\u0142em w g\u0142ow\u0119. Wielu Szczebrzeszynian ukrywa\u0142o \u017byd\u00f3w lub im pomaga\u0142o np. daj\u0105c po\u017cywienie. R\u00f3wnie\u017c Polacy mieszka\u0144cy Szczebrzeszyna nie unikn\u0119li hitlerowskich represji i prze\u015bladowa\u0144, Niemcy rozpocz\u0119li niszczenie religii rzymsko ~ katolickiej i polskiej kultury w pierwszym roku okupacji. Wojsko zaj\u0119\u0142o plebani\u0119 na kasyno, spl\u0105drowa\u0142o i zniszczono kaplic\u0119 \u015bw. Leonarda, zabrali Polakom Katolikom ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Katarzyny i oddali wyznawcom prawos\u0142awia, pomimo tego, \u017ce by\u0142o ich niewielu. Hitlerowcy zamkn\u0119li r\u00f3wnie\u017c ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny \u015bw. Miko\u0142aja, zmuszaj\u0105c mieszka\u0144c\u00f3w i parafian do ucz\u0119szczania do ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Leonarda. W 1940 r. Niemcy zaj\u0119li tak\u017ce budynki szkolne na koszary wyrzucaj\u0105c i pal\u0105c na przyszkolnym placu ksi\u0105\u017cki z biblioteki. Rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 jednocze\u015bnie organizowanie tajnego nauczania, wielu trafi\u0142o za to do wi\u0119zienia lub zgin\u0119\u0142o. Niemcy zacz\u0119li tak\u017ce polityk\u0119 wysiedle\u0144cz\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142a na celu przygotowanie Szczebrzeszyna i okolicznych wsi dla niemieckich osadnik\u00f3w. Uroczyste utworzenie nowej niemieckiej gminy Szczebrzeszyn o nazwie &#8221;Deutsche Landgemeinde, kreis Zamo\u015b\u0107&#8221; nast\u0105pi\u0142o 31 sierpnia. Ulice miasta i okoliczne miejscowo\u015bci przybra\u0142y niemieckie nazwy. Koniec okupacji hitlerowskiej w Szczebrzeszynie nast\u0105pi\u0142 25 lipca 1944 roku za przyczyn\u0105 partyzant\u00f3w polskich i radzieckich.<\/p>\n\n\n\n<script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-9361289629548145\"\n     crossorigin=\"anonymous\"><\/script>\n<ins class=\"adsbygoogle\"\n     style=\"display:block; text-align:center;\"\n     data-ad-layout=\"in-article\"\n     data-ad-format=\"fluid\"\n     data-ad-client=\"ca-pub-9361289629548145\"\n     data-ad-slot=\"6304024363\"><\/ins>\n<script>\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\n<\/script>\n<\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Genealogia nazwyPochodzenie nazwy miasta nie jest ustalone mo\u017cliwe, \u017ce nazwa &#8221;Szczebrzeszyn&#8221; pochodzi od imienia jego za\u0142o\u017cyciela, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 tak samo lub podobnie si\u0119 nazywa\u0107. W dokumentach polskich miasto nazywane jest tak jak i dzi\u015b &#8211; Szczebrzeszyn, za\u015b w pismach \u0142aci\u0144skich miasto nazywa si\u0119 Scebresinum. Inne hipotezy m\u00f3wi\u0105, \u017ce nazwa &#8221;Szczebrzeszyn&#8221; wywodzi si\u0119 z j\u0119zyka rosyjskiego &hellip; <a href=\"http:\/\/www.szczebrzeszyn.info\/gmina\/historia\/dzieje-miasta\/\" class=\"more-link\">Continue reading<span class=\"screen-reader-text\"> &#8222;Dzieje miasta&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":17,"menu_order":1,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-27","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.szczebrzeszyn.info\/gmina\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/27","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.szczebrzeszyn.info\/gmina\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.szczebrzeszyn.info\/gmina\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.szczebrzeszyn.info\/gmina\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.szczebrzeszyn.info\/gmina\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/www.szczebrzeszyn.info\/gmina\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/27\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":802,"href":"http:\/\/www.szczebrzeszyn.info\/gmina\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/27\/revisions\/802"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.szczebrzeszyn.info\/gmina\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.szczebrzeszyn.info\/gmina\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}